Cá thài bai sông Trà

Hinh minh hoa

Hinh minh hoa

Cá thài bai nhỏ xíu, chỉ bằng đầu đũa, thân hình giống hệt con cá bống. Giống “cá kim” này có hai loại, một loại có mầu trắng tinh từ đầu đến đuôi, loại kia toàn thân cũng là mầu trắng, chỉ khác phía trên sống lưng có một vệt đỏ sẫm. Cả hai loại đều sinh sôi nhiều ở cuối sông Trà (thuộc vùng Khuê Nam – xã Tịnh Khê, Sơn Tịnh) và chỉ rộ vào những tháng của mùa xuân, tức từ tháng Chạp đến tháng 3 âm lịch. Còn các mùa khác trong năm không thấy xuất hiện.

Chúng đi thành từng đàn, ngày đi đêm nghỉ, tìm tới chỗ có cồn cát, nước nông và trong để ngủ. Vào mùa xuân, nước sông Trà xanh như ngọc. Dùng thuyền nhỏ lướt nhẹ hoặc đứng ẩn nấp kín đáo chỗ nào đó trên bờ, rồi dõi mắt xuống dòng nước trong xanh, ta sẽ bắt gặp những đàn cá thài bai chuyển động. Ðàn cá đẹp tựa như dải lụa trắng, đỏ mịn màng. Biết rõ đặc tính và “đường đi nước bước” của loài cá này, nhà chài đã dẫn dụ bằng cách be cát lại thành tuyến dài, rồi đặt chiếc đó thật dày (làm bằng nan tre, mỏng và chắc) ở ngay đầu con nước. Anh em nhà cá mắc bẫy nối đuôi nhau chui hết vào trong đó, nhiều khi đầy nghẹt, phải đợi trút cá ra thúng, mủng, rồi lại đơm tiếp.

Cá thài bai thuộc loại đặc sản quý hiếm. Mỗi cân cá dao động khoảng từ 40 nghìn đến 50 nghìn đồng đắt hơn cá bống (sông Trà). Tuy đắt nhưng đối với những người được ăn một hay nhiều lần thì chẳng bao giờ so đo, mặc cả về giá cả, hễ ngoài chợ có bán là mua ngay về để cả nhà hoặc anh em bè bạn cùng được thưởng thức. Người xứ Quảng thường chế biến cá thài bai thành ba món: hấp, chiên và ram. Trong đó, món chiên là quen thuộc, phổ biến, được nhiều người ưa chuộng. Sau khi rửa thật sạch, ướp mắm muối và các loại gia vị, rồi bắc chảo mỡ lên bếp, phi hành cho thơm, cho cá vào để lửa cháy riu riu, khoảng 10 phút là cá vừa ngấm. Nhắc xuống, bày cá vào đĩa lớn, đi kèm đĩa rau sống sạch, đủ loại, cùng xấp bánh tráng mỏng để cuốn. Cá thài bai ram ăn cùng bánh tráng dày nướng chín, giòn là hợp nhất. Ðối với cánh mày râu, có thêm chút rượu Bàu Ðá (Bình Ðịnh) thì thật rôm rả. Cá thài bai vừa mềm vừa ngon. Mùi vị của nó thơm, quyến rũ lạ, khó có thể diễn tả hết bằng lời. Ai có dịp về Quảng Ngãi được thưởng thức một lần thì khó có thể quên được món ăn dân dã thú vị, đầy tình cảm của người dân xứ Quảng. (Theo ND)

Đăng tin: Xuân Trường

Nguồn tin: Quảng Ngãi

Cá thài bai sông Trà

Hình minh họa

Hình minh họa

Cá thài bai nhỏ xíu, chỉ bằng đầu đũa, thân hình giống hệt con cá bống. Giống “cá kim” này có hai loại, một loại có mầu trắng tinh từ đầu đến đuôi, loại kia toàn thân cũng là mầu trắng, chỉ khác phía trên sống lưng có một vệt đỏ sẫm.

Cả hai loại đều sinh sôi nhiều ở cuối sông Trà (thuộc vùng Khuê Nam – xã Tịnh Khê, Sơn Tịnh) và chỉ rộ vào những tháng của mùa xuân, tức từ tháng Chạp đến tháng 3 âm lịch. Còn các mùa khác trong năm không thấy xuất hiện. Chúng đi thành từng đàn, ngày đi đêm nghỉ, tìm tới chỗ có cồn cát, nước nông và trong để ngủ. Vào mùa xuân, nước sông Trà xanh như ngọc.

Dùng thuyền nhỏ lướt nhẹ hoặc đứng ẩn nấp kín đáo chỗ nào đó trên bờ, rồi dõi mắt xuống dòng nước trong xanh, ta sẽ bắt gặp những đàn cá thài bai chuyển động. Ðàn cá đẹp tựa như dải lụa trắng, đỏ mịn màng. Biết rõ đặc tính và “đường đi nước bước” của loài cá này, nhà chài đã dẫn dụ bằng cách be cát lại thành tuyến dài, rồi đặt chiếc đó thật dày (làm bằng nan tre, mỏng và chắc) ở ngay đầu con nước. Anh em nhà cá mắc bẫy nối đuôi nhau chui hết vào trong đó, nhiều khi đầy nghẹt, phải đợi trút cá ra thúng, mủng, rồi lại đơm tiếp.

Cá thài bai thuộc loại đặc sản quý hiếm. Mỗi cân cá dao động khoảng từ 40 nghìn đến 50 nghìn đồng đắt hơn cá bống (sông Trà). Tuy đắt nhưng đối với những người được ăn một hay nhiều lần thì chẳng bao giờ so đo, mặc cả về giá cả, hễ ngoài chợ có bán là mua ngay về để cả nhà hoặc anh em bè bạn cùng được thưởng thức.

Người xứ Quảng thường chế biến cá thài bai thành ba món: hấp, chiên và ram. Trong đó, món chiên là quen thuộc, phổ biến, được nhiều người ưa chuộng. Sau khi rửa thật sạch, ướp mắm muối và các loại gia vị, rồi bắc chảo mỡ lên bếp, phi hành cho thơm, cho cá vào để lửa cháy riu riu, khoảng 10 phút là cá vừa ngấm.

Nhắc xuống, bày cá vào đĩa lớn, đi kèm đĩa rau sống sạch, đủ loại, cùng xấp bánh tráng mỏng để cuốn. Cá thài bai ram ăn cùng bánh tráng dày nướng chín, giòn là hợp nhất. Ðối với cánh mày râu, có thêm chút rượu Bàu Ðá (Bình Ðịnh) thì thật rôm rả. Cá thài bai vừa mềm vừa ngon. Mùi vị của nó thơm, quyến rũ lạ, khó có thể diễn tả hết bằng lời. Ai có dịp về Quảng Ngãi được thưởng thức một lần thì khó có thể quên được món ăn dân dã thú vị, đầy tình cảm của người dân xứ Quảng. (Theo ND)

Đăng tin: Xuân Trường

Nguồn tin: Quảng Ngãi – VnExpress

Ẩm thực của người H’re trong ngày tết

Ngày tết về các huyện Ba Tơ, Minh Long Sơn Hà (Quảng Ngãi) – địa bàn cư trú của dân tộc H’re, du khách sẽ được thưởng thức món rượu cần, thịt trâu nướng lá lốt và thịt trâu nấu xà bần, cá niêng nướng chấm muối ớt. Những món ăn địa phương dân dã nhưng hấp dẫn nhiều du khách.

Những món ăn, thức uống của đồng bào dân tộc H’re

Ở các huyện miền núi Ba Tơ, Minh Long, Sơn Hà từ xa xưa đồng bào dân tộc H’re đã nuôi trâu. Con trâu cùng với chiêng ché, nồi đồng trước đây là thước đo sự giàu nghèo. Người H’re nuôi trâu để cúng Giàng trong ngày tết, khi người thân qua đời và những món ăn chế biến trở thành món đặt trưng.

Muốn làm món thịt trâu nướng, người ta chọn những miếng thịt đùi có thớ thịt khá dày đem cắt nhỏ thành hình chữ nhật to bằng hai đốt của ngón tay giữa. Sau đó, dùng xiên tre xiên thành lụi rồi đem nướng qua lửa than hồng chứ không tẩm bất kỳ một gia vị nào. Đó là thịt trâu nướng trần.

Còn một cách khác là thịt trâu cũng cắt như vậy nhưng sau đó đem quấn lá lốt rồi mới nướng. Để thịt chín đều, xiên được vót dài rồi trở liên tục để thịt không cháy. Trước lúc nướng, người ta lấy muối hột giã với ớt hiểm để sẵn. Thịt vừa nướng xong được bày ra lá chuối rồi cứ vậy chấm ăn ngay với muối ớt.

Cùng với món thịt trâu nướng, người H’re còn làm món thịt trâu nấu xà bần. Người ta chọn đoạn ruột non, huyết, da, thịt cắt thành miếng (cũng bằng hai đốt ngón tay giữa) rồi đem rửa sạch. Sau đó cho tất cả vào nồi đồng và đổ nước xâm xấp để nấu khoảng ba mươi phút đến khi gần chín thì nhắc xuống bếp bỏ lá sưng (còn gọi là lá Poot) và trái sả (trái m’du) để món xà bần thơm, ngon hơn.

Ngày xưa, khi ăn món thịt trâu nấu xà bần không phải dùng tô bát như bây giờ. Khi nồi xà bần đã chín, mọi người ngồi xung quanh dùng mo cau quấn thành cái gáo để múc thịt cho mình.

Cùng với hai món chế biến bằng thịt trâu, đồng bào dân tộc H’re ở Ba Tơ còn có món cá niêng nướng. Cá niêng sống ở những dòng thác, ăn rong rêu và phù du nên khá sạch và thịt rất thơm. Cá niêng ngon nhất là khi to bằng ba ngón tay.

Món cá niêng nướng chấm muối ớt

Cá bắt được dùng xiên tre đem lụi nướng trên vỉa than hồng. Khi vừa chín tới đem chấm muối sống giã với ớt hiểm để ăn thì thịt cá rất béo, ruột vừa đăng đắng vừa bùi. Nếu không muốn nướng, thì đem luộc rồi chấm với muối ớt. Dùng món cá niêng nếu có thêm rau húng, rau thơm ăn kèm sẽ hấp dẫn hơn.

Một điều khác biệt với người Kinh là người H’re ăn xong rồi mới uống rượu. Thức uống đặt trưng trong ngày tết của họ là món rượu cần. Rượu cần được ngâm ủ từ củ mì, hoặc cơm và men. Điều độc đáo ở rượu cần là sau khi ngâm ủ đem mở ra uống thì dùng nước lạnh để tiếp vào ché rượu.

Trong ngày tết, sau khi ăn thịt trâu, uống rượu cần và trong khi đã chếnh choáng men say đồng bào dân tộc H’re thường nhảy múa quanh đống lửa hồng trước đó dùng để nướng thịt, đánh đàn Bờ- Rot, đánh chiêng, hát điệu Xà Ru.

Những món ẩm thực của đồng bào H’re ngày xưa hiện đã được Bảo tàng Ba Tơ đầu tư dựng lại trong khuôn viên bảo tàng. Du khách đến bảo tàng sau khi xem hình ảnh, tư liệu hiện vật được trưng bày có thể thưởng thức những món ăn thức uống này ngay tại đó để hiểu rõ hơn về ẩm thực dân dã mà hấp dẫn của đồng bào dân tộc H’re.

Đăng tin: Hà Phương

Nguồn tin: Võ Quý Cầu – Tuổi Trẻ